Poppy-fields

Afganistan Ne İçin Önemli?

Önce Sovyetler, sonra ABD Afganistan’ın kontrolü için doğrudan güç kullandı. Önce Sovyetler, sonra ABD Afganistan’da askeri açıdan başarısız oldu. Sovyetler’in dağılmasında şüphesiz Afgan Savaşı’nın mali ve siyasi sonuçları rol oynadı. ABD’nin de mali ve siyasi açıdan Afganistan’da çok yıprandığı ortada. ABD, Sovyetler’in Afganistan’a hakim olmasını engellemek için Pakistan üzerinden ve Suudi Arabistan’la işbirliği içinde İslamcı gruplara büyük kaynak ve silah aktarmıştı. Şimdi ABD kendi yarattığı bu siyasi/askeri hareket ile mücadeleyi dış politikasının birinci önceliği yapmak zorunda kaldı. Soğuk Savaş sonrasında ABD tüm ilgisini ve çok büyük bir kaynağı bu savaşa ve bu bölgeye ayırıyor. Afganistan merkezli bir mücadele içinde ABD süratle zayıflıyor. Afganistan’ı bu kadar önemli kılan ne? İki süper güç Afganistan’da ne arıyor? Hem de oldukça büyük bir bedel ödemeyi göze alarak.  Afganistan’ın kontrolü ne için bu kadar önemli? Bunun birkaç cevabı olabilir. Cevaplardan biri sanırım afyon üretimi ve ticaretinde. Afganistan’da ilk bakışta herhangi bir doğal kaynak yok. Dağlık ve zor bir coğrafya söz konusu. Etnik ve mezhepsel olarak parçalanmış ve feodal mücadeleler içinde acı çeken bir toplum. Ortada gerçekten bütünlük arz eden bir toplum olduğu bile tartışmalı. Ama öte yandan bu zor ülkede dünya afyon üretiminin %93’ü gerçekleştiriliyor. Afganistan tarımı ve dolayısıyla ekonomisi bu nedenle haşhaş üretimine dayanıyor. Haşhaş ve afyon; konuyu biraz açalım. Eroin, haşhaştan elde edilen afyondan üretilir. Yıllık 4 milyar dolarlık bir ticaretten söz ediyoruz. Afganistan gibi fakir bir ülke için çok büyük bir mali kaynak. Bu kaynağın Afganistan ekonomisi için yaşamsal olduğuna hiç şüphe yok. Ancak ticarete konu olan rakam gerçekte çok daha büyük. Afyon eroine dönüp Amerika ve Avrupa pazarlarında satılmaya başladığında sözünü ettiğimiz mali hacim yılda 60 milyar doları aşıyor. Üstelik bu mali kaynak yasal olmadığı için resmi kayıtların dışında, bankacılık sistemine girmeyen, bavulla dolaşan ve izinin sürülmesi çok zor olan bir mali kaynak. Afganistan giderek eroin imalatı işine de girmiş durumda. Afganistan’da aşiretler ve reisleri (savaş derebeyleri de deniyor) çok güçlü birer afyon üreticisi ve eroin tüccarı durumunda. Bu mali kaynağın devlet dışı silahlı siyasal örgütler ve şebekelerle irtibatlanması ve desteklenecek devlet dışı siyasi/askeri gruba kaynak aktarılması pek çok yerde siyasi hesapları altüst edebilir ve ediyor. Afganistan’ı kontrol eden bu örtülü kaynağı kontrol eder ve giderek önem ve güç kazanan yeraltı siyasal dünyasına hükmeder. Hangi devlet kendine yönelen terörist şebekelerin böyle büyük bir kaynakla beslenmesini kabul edebilir? İngiltere ve ABD’nin çok büyük bedel ödeyerek başlattıkları Helmand Savaşı’nın nedeni de burada saklı. ABD ve Sovyetler’in Afganistan macerasında söz konusu mali kaynağın yanlış ellere geçmesinin önlenmesi amacı söz konusudur. Önce Sovyetler, ABD destekli İslamcı grupların Orta Asya’ya yayılmasını önlemek için girdi Afganistan’a. Dolayısıyla afyon gelirinin bu İslamcı gruplar elinde yarattığı siyasi tehlikeyi ortadan kaldırmak için Afganistan’a hakim olmaya çalıştı. Bugün ise ABD var Afganistan’da. ABD afyon ve eroin geliri ile beslenen Taliban ve küresel cihat peşinde koşan El Kaide için Afganistan’da. ABD, bir zamanlar müttefik olduğu bugün savaştığı grupların eroin gelirini kesmek için Afganistan’da. ABD ile eski müttefiklerinin arasının neden açıldığı ise bir başka konu. Sovyetler bu savaşta başarısız oldu. ABD’nin de Afgan savaşını kazandığını söyleyemeyiz. Afganistan’ın en önemli tarımsal üretimi olan haşhaştan kaynaklanan bu büyük kaynak gelecekte de Taliban ve El Kaide’ye akmaya devam edecek gibi. Sonuçta Afganistan Savaşları da hep devam edecek gibi.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>